یکشنبه 3 بهمن 1395
»
جام جهانی - ژاپن 1394/2015



جام جهانی والیبال 2015

تاریخچه
سیزدهمین دوره مسابقات جام جهانی والیبال از هفدهم شهریور لغایت اول مهر ماه سالجاری با حضور دوازده کشور در ژاپن برگزار می شود تا سرانجام با مشخص شدن رده بندی نهایی این پیکارها؛ دو تیم برتر آن نیز بلیت ورودی المپیک ریو 2016 را دریافت کنند.
جام جهانی که به عنوان اولین تورنمنت انتخابی المیپک در رشته والیبال مطرح است و همواره یک سال پیش از آغاز بازی های المپیک به میزبانی ژاپن برگزار می شود، امسال (2015) پنجاه سالگی خود را جشن می گیرد.
اکتبر سال 1964 در توکیو (محل برگزاری کنگره عمومی فدراسیون جهانی) سیاستگزاران آن زمان والیبال دنیا به رهبری "پل لیبو" (رئیس فرانسوی فدراسیون جهانی) در پی برگزاری موفق چند دوره مسابقات قهرمانی جهان و همچنین به ثمر نشاندن تلاش هایشان مبنی بر المپیکی شدن والیبال (1964) تصمیم گرفتند سومین مسابقه بزرگ و جهانی والیبال را نیز راه اندازی کنند. بالاخره طی جلسات مختلفی که در مقر وقتِ فدراسیون جهانی (پاریس) شکل گرفت، مقرر شد از سال 1965 دنیا شاهد مسابقاتی تحت عنوان "جام جهانی والیبال" باشد که هر چهار سال یکبار؛ آن هم در سال میان المپیک و مسابقات قهرمانی جهان (یک سال بعد از المپیک) برگزار شود. در آن جلسات؛ لهستان به عنوان میزبان اولین دوره جام جهانی، انتخاب و تاریخ برگزاری بازی ها نیز 13 تا 19 سپتامبر 1965 اعلام شد. با برگزاری موفق نخستین دوره این پیکارها؛ آلمانشرقی از 13 تا 20 سپتامبر 1969 دومین دوره جام جهانی را میزبانی کرد و مقرر شد که اروگوئه در سال 1973 سومین برگزارکننده جام جهانی باشد. اما فدراسیون بین المللی والیبال که حالا با دو دوره برگزاری جام جهانی موفق شده بود این رقابت ها را در سطح مردان جا بیندازد، تصمیم گرفت که پای زنان را نیز به این عرصه باز کند. از این رو؛ جام جهانی 1973 به میزبانی اروگوئه برگزار شد اما در رده زنان، و این آغازی بود بر پایان همه میزبانی های دیگر کشورها در جام جهانی. چراکه از اینجا ژاپن وارد عمل شد و ضمن عقد قرارداد بلندمدت با فدراسیون جهانی، تعهد کرد که از سال 1977 جام جهانی را در دو رده مردان و زنان به بهترین شکل برگزار کند. از آن سال تاکنون نیز این قرارداد هر سه دوره میان ژاپن و فدراسیون جهانی تمدید شده که قرارداد فعلی فی مابین نیز تا پایان جام جهانی چهاردهم (2019) صاحب اعتبار است.
جام جهانی اما در تاریخ برگزاری اش، غیر از میزبانی دائمی ژاپن؛ یک تغییر عمده دیگر نیز به خود دیده که تاکنون هم این روند تداوم یافته و دوره به دوره نیز تکمیل شده است. این تغییر از سال 1991 حاصل شد که در واقع مربوط می شد به زمان و فلسفه برگزاری این مسابقات.
روبن اکوستا؛ رئیس مکزیکی فدراسیون جهانی والیبال که از سال 1984 بر مسند هدایت این نهاد تکیه زده بود، از همان ابتدا بر آن بود تا والیبال را بیش از پیش در دنیا مطرح کند و با طرح های تازه، هم این رشته را از نظر مالی به خودکفایی برساند و هم بر جذابیت آن بیفزاید. او ابتدا مقر فدراسیون جهانی را به سوئیس منتقل کرد و سپس با همکاری گروهی از متخصصین مدیریت ورزش و اقتصاد به برنامه ریزی برای آینده والیبال پرداخت. از جمله طرح های موفق اجرا شده در این دوره؛ مسابقات سالیانه ای تحت عنوان لیگ جهانی بود که از سال 1990 بر پا شد و خیلی زود هم پا گرفت و جهان والیبال را تحت تاثیر قرار داد. لیگ جهانی باعث شد فدراسیون بین المللی اگر این مسابقات را برای مردان تدارک دیده، به فکر برگزاری مسابقاتی سالیانه برای زنان هم باشد. لذا، جایزه بزرگ جهان را نیز از سال 1993 به اجرا گذاشت که این رویداد هم همچون لیگ جهانی تاکنون هر ساله برگزار و سال به سال نیز بر حساسیت، جذابیت و اهمیتش افزوده شده است. اما برگزاری لیگ جهانی یک مشکل داشت و آن هم بی اهمیت شدن جام جهانی بود. چراکه حالا لیگ جهانی هر ساله تیم ها را دور هم جمع می کرد و دیگر نیازی به مسابقه ای چهار ساله به عنوان جام جهانی نبود. اینجا بود که در جریان برگزاری جام ششم جهانی (1989) که برنامه ریزی انجام لیگ جهانی نیز انجام می گرفت، مقرر شد که جام جهانی با تغییر زمان برگزاری اش؛ به یک سال پیش از المپیک برود و به عنوان مسابقات انتخابی المپیک دوره جدیدی از فعالیت خود را آغاز کند. به همین منظور فدراسیون بین المللی به جای فاصله چهار ساله، استثنائا زمان دو ساله ای را برای برگزاری دوره هفتم جام جهانی برگزید تا این مسابقات از سال 1991 به صورت چهار ساله و به عنوان انتخابی المپیک برگزار شود. چیزی که هنوز هم بر همان اساس در حال انجام است و فقط در دوره جدید (2015) و با برنامه های تازه ای که برای برگزاری مسابقات مختلف انتخابی المپیک لحاظ شده، بناست به جای سه تیم، دو تیم از جام جهانی به المپیک راه یابند.

ترین ها
روسیه بدون احتساب نتایج شوروی سابق با 2 طلا و یک نقره، و با محاسبه نتایچ شوروی؛ 6 طلا، 2 نقره و 2 برنز از تاریخ جام جهانی بر گردن انداخته که در هر صورت این کشور را پرافتخارترین تیم این رقابت ها نام می دهد. برزیل نیز با 2 طلا و 3 برنز نیز در رده دوم این جدول قرار می گیرد. ضمن اینکه؛ روسیه و برزیل تنها دو تیم تاریخ اند که از جام جهانی بیش از یک طلا به خانه برده اند. آلمان (شرقی سابق)، امریکا، کوبا و ایتالیا دیگر تیم های صاحب مدال طلای جام جهانی به حساب می آیند.
تاکنون هیچ تیمی نتوانسته سه دوره پیاپی به مدال طلا، نقره یا برنز جام جهانی دست یابد. این در حالی است که امریکا طی چهار دوره متوالی (از 1995 تا 2007) عنوان چهارم این پیکارها را به خود اختصاص داده است.
طی دوازده دوره برگزاری جام جهانی، مدال های این رقابت ها تنها میان دوازده تیم تقسیم شده است. روسیه (10)، برزیل - کوبا (5)، ایتالیا (4)، امریکا – ژاپن – لهستان - چک (2) و آلمان – هلند – بلغارستان - صربستان (1) تمام مدال آوران تاریخ جام جهانی به شرح زیرند:
1965: شوروی – لهستان – چکسلواکی
1969: آلمانشرقی – ژاپن – شوروی
1977: شوروی – ژاپن – کوبا
1981: شوروی – کوبا – برزیل
1985: امریکا – شوروی – چکسلواکی
1989: کوبا – ایتالیا – شوروی
1991: شوروی – کوبا – امریکا
1995: ایتالیا – هلند – برزیل
1999: روسیه – کوبا – ایتالیا
2003: برزیل – ایتالیا – صربستان و مونته نگرو
2007: برزیل – روسیه – بلغارستان
2011: روسیه – لهستان – برزیل

در میان بازیکنان برتر تاریخ جام جهانی "سرجیو"؛ لیبروی برزیل (که هنوز هم در ترکیب این تیم قرار دارد) یگانه است. او موفق شده در سه دوره پیاپی (از 2003 تا 2011) عنوان بهترین لیبرو – دریافت کننده جام جهانی را به خود اختصاص بدهد.
برناردو رزنده، ملقب به برناردینیو؛ پرافتخارترین فرد تاریخ جام جهانی است. او در سال های 1995 و 1999 به عنوان سرمربی تیم زنان برزیل مدال های نقره و برنز جام جهانی را بر گردن انداخت و در سه دوره گذشته (2003 تا 2011) نیز به عنوان سرمربی مردان برزیل دو مدال طلا و یک برنز این پیکارها را تصاحب کرد. برناردینیو همچنین در سال 1985 به عنوان بازیکن با برزیل صاحب مدال برنز جام جهانی شد. او تنها کسی است که با سه عنوان (بازیکن – مربی زنان – مربی مردان) از جام جهانی مدال برده است.

ایران و جام جهانی
ایران طی دوازده دوره گذشته؛ دو بار در جام جهانی والیبال حضور داشته که اولی به سال 1991 و دومی به دوره گذشته (2011) برمی گردد.
با تغییراتی که پس از سال 1989 در زمان و فلسفه برگزاری جام جهانی حاصل شد، از ایران دعوت شد تا در جام هفتم جهانی شرکت کند. ایران نیز تیمی جوان، متشکل از: ابراهیم سن سبیلی، نادر عزیزیان، فرشاد سعیدی، حشمت اله امیدی، بابک مظفری، رحمت اله نوری، عبدارضا فرجی، حمیدرضا عقیلی، مجید حمیدی، محمدصادق شعبان خمسه، اردشیر کریم یار و عباسعلی میرحسینی را به سرمربیگری محمد حیدرخان روانه این مسابقات کرد.
فرمول مسابقات به این شکل بود که دوازده تیم در دو گروه شش تیمی به صورت دوره ای بازی های مرحله اول را برگزار می کردند. سه تیم برتر هر گروه به جدول بالا (شش تیمی) صعود می کردند تا باز هم به صورت دوره ای بازی کرده و رده های اول تا ششم را مشخص کنند. همین روش برای سه تیم دیگر گروه های مقدماتی نیز در جدول پایین اعمال می شد تا تیم های هفتم تا دوازدهم مسابقات معرفی شوند. نتایج بازی های مرحله اول نیز در دور بعد، محاسبه می شد.
ایران در مرحله اول با تحمل پنج شکست 3 بر صفر در برابر حریفانش در قعر جدول گروه خود جای گرفت تا بازی هایش را در مرحله دوم، برای رده های هفتم تا دوازدهم ادامه دهد. در این مرحله، ایران به تونس و مکزیک با حساب 3 بر یک باخت و شیلی را 5 سته برد تا در نهایت به عنوان یازدهمی جام جهانی 1991 دست یابد.
شوروی – کوبا – امریکا – ژاپن – کره جنوبی – برزیل – آلمان – تونس – الجزایر – مکزیک – ایران – شیلی به ترتیب در رده های اول تا دوازدهم این پیکارها قرار گرفتند.
اما سال 2011 و دومین حضور ایران در تاریخ برگزاری جام جهانی رنگ و بویی متفاوت از اولین حضورش داشت. چراکه به عنوان قهرمان قاره آسیا به این پیکارها راه یافته بود و با هدایت خولیو ولاسکو می رفت که سری توی سرهای والیبال جهان دربیاورد.
پوریا فیاضی، امیر حسینی، سید محمد موسوی، علی حسین، حمزه زرینی، فرهاد ظریف، علیرضا نادی، امیر غفور، فرهاد نظری افشار، مهدی مهدوی، آرش کشاورزی، حسام بخششی، سید مهدی بازارگرد و آرش کمالوند؛ چهارده بازیکن ایران در جام جهانی 2011 بودند که به همراه یازده تیم دیگر در جدول یک گروهی قرار گرفته و باید به صورت دوره ای در چهار مرحله و هر مرحله در یک شهر بازی می کردند تا در نهایت، رده بندی مسابقات را رقم زده و سه تیم برتر آن هم بلیت المپیک لندن را دریافت کنند.

مرحله اول – شهر ناگویا
29 آبان 1390 – دیدار اول:ایران با حساب 3 بر یک  ژاپن؛ میزبان را در میان خیل هوادارانش برد. آرش کمالوند نیز به عنوان تاثیرگذارترین بازیکن میدان معرفی شد.
30 آبان 1390 – دیدار دوم: ایران چهارده ساعت بعد از بازی اولش؛ صبح روز دوم به مصاف کوبا رفت و در سه ست بازی را واگذار کرد.
اول آذر 1390 – دیدار سوم: صربستان؛ قهرمان اروپا حریف ایران نشد! یک بازی جذاب و پنج سته اولین پیروزی تاریخ والیبال ایران را در برابر صربستان رقم زد. ایران 3 بر دو برد و پوریا فیاضی نیز به عنوان تاثیرگذارترین بازیکن میدان معرفی شد.

مرحله دوم – شهر اوساکا
3 آذر 1390 – دیدار چهارم: لهستان که با انتخاب فدراسیون جهانی به جام جهانی راه یافته بود، اسیر ایران شد. لهستان با هدایت آناستاسی، پس از رقم خوردن نتیجه یک بر یک در پایان ست دوم، ست سوم را با قدرت نمایی ویژه ای 25 – 8 از ایران بردند و بازی را تمام شده فرض کردند. اما ایرانی ها چنان بازی را از دست لهستان درآوردند و 3 بر دو پیروز شدند که آه از نهاد لهستانی ها برآمد. این هم اولین پیروزی تاریخ والیبال ایران را در برابر لهستان بود. سید مهدی بازارگرد نیز تاثیرگذارترین بازیکن این میدان معرفی شد.
4 آذر 1390 – دیدار پنجم: ایران در ادامه روند موفقیت هایش از باخت دو بر یک در برابر آرژانتین؛ نایب قهرمان امریکای جنوبی هم یک پیروزی 3 بر دو ساخت تا اولین برد تاریخش مقابل این تیم را نیز تجربه کند. حمزه زرینی تاثیرگذارترین بازیکن این میدان معرفی شد.

مرحله سوم – شهر فوکوئوکا
6 آذر 1390 – دیدار ششم: ایالات متحده؛ نایب قهرمان امریکای شمالی و مرکزی با درخشش کلایتون استنلی؛ در سه ست ایران را برد.
7 آذر 1390 – دیدار هفتم: ایران در سه ست مصر؛ قهرمان افریقا را از پیش رو برداشت و علیرضا نادی نیز تاثیرگذارترین بازیکن این میدان معرفی شد.
8 آذر 1390 – دیدار هشتم: چین انتقام فینال آسیا را با یک پیروزی سه بر صفر از ایران گرفت. از ابتدای این مرحله آثار خستگی در تیم ایران که تجربه حضور در چنین تورنمنت سنگین و فشرده ای را نداشت، نمایان بود.

مرحله چهارم – شهر توکیو
11 آذر 1390 – دیدار نهم: برزیل؛ قهرمان امریکای جنوبی در سه ست ایران را برد.
12 آذر 1390 – دیدار دهم: روسیه که به انتخاب فدراسیون جهانی در این مسابقات حاضر بود، در سه ست ایران را شکست داد. اما بازی فوق العاده امیر غفور کمیته برگزاری مسابقات را بر آن داشت تا برای اولین بار، تاثیرگذارترین بازیکن میدان را از تیم بازنده انتخاب کنند.
13 آذر 1390 – دیدار یازدهم: ایتالیا؛ نایب قهرمان اروپا با حساب سه بر یک برابر ایران پیروز شد.
در پایان جام جهانی 2011 روسیه، لهستان و برزیل به عنوان سه تیم برتر مسابقات بلیت المپیک لندن را دریافت کردند. ایتالیا، کوبا، امریکا، آرژانتین و صربستان چهارم تا هشتم شدند. ایران با 12 امتیاز از 5 پیروزی در جای نهم ایستاد تا برای اولین بار در یک رقابت جهانی، در رده ای یک رقمی قرار بگیرد. ژاپن، چین و مصر هم رده های دهم تا دوازدهم مسابقات را اشغال کردند.
علیرضا نادی؛ کاپیتان ایران در جام جهانی 2011 نیز عنوان بهترین مدافع مسابقات را با اختلاف یک صدم (0.83 به 0.84) به مارسین موزدونک؛ کاپیتان لهستان واگذار کرد و در جای دوم بهترین مدافعان جام جهانی ایستاد.

جام سیزدهم؛ سال پنجاهم
سیزدهمین دوره جام جهانی از هفدهم شهریور لغایت اول مهر ماه سالجاری با حضور دوازده کشور در ژاپن برگزار می شود تا هم پنجاه ساله شدن خود را جشن بگیرد، و هم سرانجام با مشخص شدن رده بندی نهایی اش؛ دو تیم برتر آن نیز بلیت ورودی المپیک ریو 2016 را دریافت کنند.
بر اساس قانون فدراسیون جهانی مصوبه سال 1999 تیم هایی که حضورشان در المپیک قطعی شده، حق شرکت در جام جهانی یا هر رقابتی را که انتخابی المپیک محسوب می شود، ندارند. از این رو، برزیل به عنوان میزبان ریو 2016 در جام جهانی امسال غایب است و با توجه به قهرمانی اش در امریکای جنوبی، تیم های دوم و سوم این قاره، دو تیم نماینده امریکای جنوبی در جام جهانی اند. در رابطه با آسیا نیز به جای دو تیم برتر مسابقات قهرمانی این قاره، فدراسیون جهانی سال گذشته تصمیم گرفت تا دو تیم برتر آسیا در رده بندی جهانی والیبال را به عنوان نمایندگان این قاره در جام جهانی بپذیرد. همچنانکه اعلام کرد دو تیم برتر قهرمانی اروپا (2013)، افریقا (2015) و امریکای شمالی و مرکزی (2015) همراه با لهستان به عنوان قهرمان سال 2014 جهان و ژاپن به عنوان میزبان دیگر تیم های حاضر در جام جهانی خواهند بود.
آرژانتین و ونزوئلا (امریکای جنوبی) – روسیه و ایتالیا (اروپا) – مصر و تونس (افریقا) ایران و استرالیا (آسیا) – کانادا و ایالات متحده (امریکای شمالی و مرکزی) به همراه لهستان و ژاپن تیم های حاضر در جام جهانی 2015 را تشکیل می دهند.
مسابقات در سه مرحله به صورت دوره ای و در یک جدول برگزار می شود و اولویت رده بندی تیم ها در جدول مسابقات، به ترتیب عبارت است از: تعداد برد – امتیاز – معدل ست – معدل پوئن – نتیجه بازی رودررو.
تیم ملی والیبال مردان ایران در رقابت های امسال در سه شهر ژاپن مقابل حریفانش به میدان خواهد رفت. ایران که به عنوان تیم اول آسیا در رده بندی جهانی والیبال به جام جهانی راه یافته با هدایت اسلوبودان کواچ و با ترکیب چهارده نفرۀ: سعید معروف – مهدی مهدوی – سید محمد موسوی – عادل غلامی – سامان فائزی – حسن صنوبر – فرهاد قائمی – مجتبی میرزاجانپور – میلاد عبادی پور – محمد جواد معنوی نژاد – مهدی مرندی – عبدالرضا علیزاده - شهرام محمودی و امیر غفور در این مسابقات حاضر خواهد بود.

برنامه کامل بازی های تیم ملی کشورمان در جام جهانی به ساعت ایران به شرح زیر است:

مرحله اول (هاماماتسو)

17 شهریور: ایران - آرژانتین......... ساعت 07.40
18 شهریور: ایران - تونس ........... ساعت 10.40
19 شهریور: ایران - ونزوئلا.......... ساعت 07.40
21 شهریور: ایران - لهستان........... ساعت 07.40
22 شهریور: ایران - روسیه........... ساعت 14.10

مرحله دوم (اوساکا)
25 شهریور: ایران - ایتالیا........... ساعت 10.40
26 شهریور: ایران - امریکا......... ساعت 07.40
27 شهریور: ایران - ژاپن........... ساعت 14.50

مرحله سوم (توکیو)
30 شهریور: ایران - استرالیا........ ساعت 12.40
31 شهریور: ایران - کانادا........... ساعت 08.40
اول مهر ماه: ایران - مصر .......... ساعت 05.40